Αναρρωτηθήκατε ποτέ, πότε για πρώτη φορά στον κόσμο οι άνθρωποι προσπάθησαν να γράψουν τη μουσική? Εννοώ όχι απλά να συνθέσει κάποιος ένα τραγούδι αλλά να κάτσει να γράψει τη μελωδία που έχει στο νου του, γιατί όπως θα γνωρίζετε οι νότες όπως τις ξέρουμε σήμερα δεν υπήρχαν από πάντα..
Η αρχαιότερη λοιπόν, ολοκληρωμένη μουσική σύνθεση (με μουσική σημειογραφία) στον κόσμο, που έχει ανακαλυφθεί, μέχρι τώρα έγινε την εποχή των ελληνιστικών χρόνων! Πρόκειται για μια επιτάφια επιγραφή που ένας λυρικός ποιητής και μουσικός των ελληνιστικών χρόνων, ο Σείκιλος, αφιέρωσε στη γυναίκα του, Ευτέρπη, πάνω σε μια μικρή στρογγυλή μαρμάρινη στήλη, χρονολογούμενη από τον 2ο αι. π.Χ.Ανακαλύφθηκε από το W. Μ. Ramsay το 1883, κοντά στις αρχαίες Τράλλεις της Μ. Ασίας. Η στήλη χάθηκε κατά τη διάρκεια του ολοκαυτώματος της Μικράς Ασίας (1922), αλλά αργότερα βρέθηκε πάλι, σπασμένη στη βάση της.
Το αστείο είναι ότι μια γυναίκα τη χρησιμοποιούσε ως ανθοστήλη στον κήπο της χωρί ξέρει καν ότι αυτή ήταν η πρώτη καταγραφή μουσικής σύνθεσης! Σήμερα καλώς ή κακώς εκτίθεται στο εθνικό μουσείο της Δανίας.
Είχε μάλιστε και στίχους! Το ποιητικό κείμενο της επιγραφής αποτελείται από δύο μέρη: το πρώτο, χωρίς μελωδία, είναι η αφιέρωση.
“Εικών η λίθος ειμί, τίθησί με Σείκιλος ένθα μνήμης αθανάτου, σήμα πολυχρόνιον”
(Εικόνα είμαι, αυτή η πέτρα• ο Σείκιλος με αφιερώνει σε αθάνατη μνήμη, ένα μνημείο για πολλά χρόνια).
Το δεύτερο μέρος, το κυρίως επιτάφιο, με μουσική, είναι το παρακάτω:
“Οσον ζής φαίνου,
Μηδέν όλως σύ λυπού
Προς ολίγον εστί το ζήν
Το τέλος ο χρόνος απαιτεί”.
(“Όσο ζεις, να λάμπεις
Μη λυπάσαι καθόλου
Η ζωή είναι σύντομη
Ο χρόνος οδηγεί στο τέλος”)
Οι νότες της αρχαιοελληνικής σημειογραφίας δεν ήταν παρά γράμματα που γράφονταν πάνω από τις συλλαβές των στίχων, ενώ οι χρονικές αξίες συμβολίζονταν με κάποιες γραμμές που γράφονταν πάνω από τα γράμματα (π.χ. ένας χρόνος = καμία γραμμή πάνω από το γράμμα, δύο χρόνοι = μία παύλα πάνω από το γράμμα, τρεις χρόνοι = μια γωνία και ένας κύκλος κτλ.).
Το επιτάφιο τελειώνει με τις λέξεις ” Σείκιλος-Ευτέρ[πη] ” (ο Σείκιλος στην Ευτέρπη).
Οι πολύ όμορφοι αυτοί στίχοι έμειναν όντως μνημείο για πολλά χρόνια, όπως επιθυμούσε ο Σείκιλος. Είναι πράγματι διαχρονικοί και αγγίζουν όλους τους ανθρώπους όλου του κόσμου.
Αν κάνετε μια έρευνα στο διαδίκτυο θα βρείτε βίντεο από μικρούς και μεγάλους, πολλών και διαφόωρων εθνικοτήτων που παίζουν το τραγούδι αυτό με όργανα ή απλά τραγουδώντας.
Δοκιμάστε κι εσείς να το τραγουδήσετε!
